Betere communicatie als oplossing voor werkdruk in het basisonderwijs

Toen ik nog directeur van een basisschool was, zat ik vaak in mijn kantoor te denken, hoe kunnen we ons onderwijs meer verbinden, effectiever zijn en resultaten verhogen? Vaak ging ik dan in gesprek met externe trainers die een plan hadden. Het is jammer dat ik het toen zo buiten onszelf zocht.

Naar mijn mening worden leerkrachten betaald om 80% van de tijd bezig te zijn in hun klas. Met de ontwikkeling van hun leerlingen. Daar zijn ze het beste in en daar worden ze het gelukkigst van. Door teveel andere taken en zaken op beleidsniveau gaan de hakken in het zand. Het plezier verdwijnt en de werkdruk wordt te groot.

Als ik in die tijd op mijn kantoor beter had kunnen verwoorden wat ik wilde, wat ik voelde dat er misging, dan had ik dat met mijn team kunnen delen. Ik weet dat ik een bijzonder getalenteerde groep mensen in mijn school had werken. Wij hadden dan zelf een plan kunnen maken en kunnen werken in de juiste richting. Gevolg, teamleden met een gelukkiger gevoel voor de klas en meer zelfvertrouwen voor het hele team. Wat wil je nog meer?

Toentertijd had ik jammergenoeg nog niet door dat we eigenlijk geen nieuw systeem nodig hadden. We moesten alleen het huidige systeem verbeteren. Dat betekent eerst analyseren waar de meest voorkomende problemen vandaan komen. Om vervolgens voor die problemen een oplossing te vinden.

Als ik daar nu over nadenk, zie ik dat een groot aantal problemen door gebrekkige communicatie kwam. En niet alleen de communicatie met de leerlingen of de ouders. Nee, ook de communicatie tussen leiding en team en van het team onderling was niet optimaal.

Ook van mijzelf dus, want niemand is perfect. Dat die communicatie gebrekkig was, kwam simpelweg omdat we dat niet geleerd hebben. Terwijl er zoveel simpele handvatten zijn om toe te passen.

In het jaar dat ik nu aan Communicatie is Alles werk, heb ik geleerd dat je door goed communiceren werkelijk gelukkiger en succesvoller kan zijn. Al pas je alleen de tweede les toe over de CommunicatieLadder.

De CommunicatieLadder
Hoe hoger op de ladder, des te lastiger om te blijven staan en hoe harder je valt.

De CommunicatieLadder is een eenvoudig concept maar enorm krachtig. Vooral de stap tussen dialoog en discussie is essentieel. Je hoeft niet altijd te discussiëren met iemand. Dan gaan automatisch de hakken in het zand. In een dialoog overtuig je niet maar vertel je gewoon wat je ergens van vindt. Heel vaak kom je dan samen wel tot een goede conclusie en bereik je je doelen. De lesmethode staat vol met dit soort praktische maar eenvoudige concepten. Simpel om uit te leggen aan kinderen én volwassenen, leerkrachten en zelfs ouders.

Als we werkelijk de persoonlijke communicatie op scholen kunnen verbeteren, verlicht dat de werkdruk. Want kijk maar naar de gevolgen van betere persoonlijke communicatie.

  • Leerkrachten zijn minder tijd kwijt aan discussies binnen het team
  • Het management is minder tijd kwijt aan begeleiden van het team
  • Leerkrachten hebben minder discussie met de ouders
  • Leerkrachten en leerlingen zijn minder tijd kwijt aan onnodige communicatie
  • De sfeer op school verbetert

Ik spreek nog steeds veel leerkrachten. En steeds weer hoor ik van de externe mensen die worden ingehuurd om het “hostmanship” te verbeteren of een beoordelingssysteem de school in brengen. Natuurlijk zijn deze trainingen met veel goede bedoelingen gemaakt. Maar ik voel die leerkrachten denken, daar gaan we weer, er komt nog wat bij. Weer tijd die van het lesgeven afgaat.

Dat gevoel is logisch, het is ook steeds weer iets erbij. Terwijl aan het knagende gevoel van, dit moet toch makkelijker kunnen, niets gedaan wordt. Uiteindelijk heb ik afgelopen jaar gezien hoe het makkelijker kan. We moeten gaan zorgen dat de persoonlijke communicatie op scholen wordt verbeterd. Dat scheelt ontzettend veel tijd en ergernis. Die tijd en energie kunnen we vervolgens weer gebruiken voor alle leuke en mooie dingen met leerlingen.

Daarom vind ik het zo leuk om de TeamTraining Communicatie is Alles te geven.

In deze training ga je naar binnen, je leert jezelf kennen en groeit in je communicatie, je kent je valkuilen en weet je doelen logisch te formuleren. Het is niet iets nieuws maar simpelweg het verbeteren van iets dat de leerkracht de hele dag al doet.

Als ik dit had geweten in de tijd dat ik directeur was, had ik verbetering vanuit de kern, onszelf, kunnen maken. Dat was een stuk eenvoudiger geweest dan een team eindeloos overtuigen van weer een nieuw systeem.

Ik hoop dat we met Communicatie is Alles de leerkrachten kunnen laten groeien in hun communicatie en dat ze het gevoel hebben dat zij aan het roer staan van hun leven, hun werk en hun plezier voor de klas.

De allereerste Communicatie is Alles les ooit

Op negentien september 2017 is de allereerste les van de pilot op basisschool ’t Bolwerk in Leiderdorp. Onze knieën bibberen niet alleen van de zware dozen met boeken moet ik eerlijk bekennen.

We starten het Digibord en de presentatie van het lesprogramma, delen de boeken en oefenboekjes uit aan de leerlingen en gaan aan de slag. Eveline voor de klas en ik achterin met m’n laptop. Om notities te maken van wat er wel en niet goed gaat.

Het boek wordt goed ontvangen

De leerlingen reageren heel enthousiast op het boek. Dat is mooi. Vooral de tekeningen natuurlijk. Ik had heel expliciet gezocht naar iemand die in eenvoudige stijl de essentie kon raken van het boek. Die vond ik in de zomer. In de persoon van Wilma Fransen. Later meer over haar.

Communicatie via je smartphone

Allereerst doe ik een kleine introductie. Over hoe bijzonder (heel bijzonder) deze klas is en over waarom ik dit lesprogramma heb geschreven. Daarna neemt Eveline het over en gaan we aan de slag.

Na negen maanden gewerkt te hebben, ben je natuurlijk behoorlijk benieuwd of de lessen werken. Niet alleen technisch maar vooral de hamvraag: is de stof voldoende afgestemd op het niveau van de leerlingen? Want als dat niet klopt, moeten we terug naar de tekentafel.

Waarom wil je eigenlijk goed communiceren?

De eerste les gaat over het waarom. Waarom wil je eigenlijk goed kunnen communiceren? Mijn stelling is dat goed communiceren ervoor zorgt dat je een gelukkiger en succesvoller leven hebt. Dat is niet alleen m’n eigen ervaring maar ook onderzocht.

Want uit onderzoek blijkt dat goede relaties belangrijk zijn voor een gelukkig leven. En communicatie is belangrijk om die relaties gezond te houden. Met gezonde relaties bereik je bovendien ook nog eens meer in je professionele leven. Alhoewel dat laatste voor deze leerlingen nog een beetje ver van hun bed is natuurlijk. De aandacht gaat dus vooral uit naar een gelukkig leven.

Het is hartverwarmend om de leerlingen te horen praten over wat hen bezig houdt. Hoe zij communicatie ervaren in hun direct omgeving. Wat ze gelukkig maakt, maar ook waar ze verdrietig van worden. Hoe ze over succes denken. Op de vraag wat ze gelukkig maakt, krijg je echte pure antwoorden terug. Zoals:

“Ik word gelukkig als ik m’n ouders zie knuffelen.”

“Ik ben gelukkig als ik mag dansen of sporten.”

En, niet minder waar en zeker grappig.

“Ik word gelukkig als het drie uur is en we naar huis mogen.”

De onderdelen van het lesprogramma werken goed

De flow van de les werkt; introductie van de stof, een video kijken, uitleg en dan een werkvorm. Het lijkt een prima afwisseling te zijn en de leerlingen goed bij de les te houden. Fijn om te weten.

DigiBord presentatie Communicatielessen

Ook de presentatie op het DigiBord helpt enorm. Dit is een belangrijk onderdeel van het lesprogramma. Het zuigt de leerlingen als het ware de stof in. Maar ook voor een leerkracht is het handig. Met behulp van de slide notities weet Eveline precies waar ze is in de les. En dat is zeker bij het onderwerp communicatie geen overbodige luxe.

Voorzichtige conclusie…

De eerste les geeft vertrouwen dat we Communicatie is Alles daadwerkelijk goed afgestemd is op de leerlingen. Maar er is nog een lange weg te gaan natuurlijk. Later meer blogs over de lessen.

Over

Communicatie is Alles is een lesprogramma om leerlingen van Groep 8, de basisvaardigheden van persoonlijke communicatie te leren, en zo stevig in de wereld te zetten.

Meer weten, stuur een e-mail naar paul@communicatieisalles.nl of bel 06 4397 5972.

Hoe Communicatie is Alles begon

Ik weet nog goed hoe het begon. Ik zat aan tafel met m’n vrouw Lisette en dochters Loïs en Isabel. Het zal ergens midden 2007 geweest zijn. Gewoon een doordeweekse avond. Waar we precies over spraken, weet ik niet meer, maar ik probeerde, net zoals mijn ouders dat hadden gedaan, m’n kinderen iets te leren over hoe je met elkaar praat. Iets in de trant van, luisteren en nadenken voordat je antwoord geeft. Het zal eenvoudig geweest zijn, want m’n dochters waren op dat moment acht en vijf.

Foto Loïs en Isabel aan tafel in 2007

Toen de kinderen later op de avond in bed lagen, zat ik voor me uit te staren. Op dat moment bedacht ik me dat het toch heel vreemd is dat we onze kinderen op de basisschool wel leren rekenen en schrijven, maar niet hoe ze moeten communiceren. Terwijl dat communiceren zo’n belangrijk deel uitmaakt van ons leven. Misschien nog wel belangrijker dan rekenen of foutloos schrijven.

Het idee heeft me nooit meer losgelaten. In de loop der jaren maakte ik aantekeningen in een document met de naam “Communicatie is Alles”. Een uitdrukking die ik soms gebruikte op werk en thuis. Steeds als ik een idee had of zelf weer iets leerde over communicatie, legde ik het vast. Met als doel om uiteindelijk een lesprogramma over communicatie te ontwikkelen voor het primair onderwijs.

Een drukke baan en opgroeiende kinderen zorgden ervoor dat er niet veel voortgang zat in het project. Daardoor bleef het lang op de plank liggen. Tot begin 2017. Toen vond ik de tijd om serieus met het project aan de slag te gaan.

Het resultaat is een lesprogramma bestaande uit een boek en oefenboekje voor de leerlingen, een handleiding en Digibord presentatie voor de leerkracht en e-mails om de ouders te betrekken bij het programma. Dat laatste om te proberen een olievlekwerking op gang te brengen.

Ook schreef ik een plan om het lesprogramma op zoveel mogelijk onderwijsinstellingen op het curriculum te krijgen. Ik geloof er heilig in dat goede communicatievaardigheden een enorm verschil kunnen maken in het leven. Daarom is het belangrijk om zoveel mogelijk jongeren in aanraking te laten komen met deze lessen.

Ik ben ervan overtuigd dat als we kinderen leren om goed te communiceren, dat ze een gelukkiger en succesvoller leven zullen hebben. Dus dat is m’n missie.

Veel geluk & succes, Paul.