De allereerste Communicatie is Alles TeamTraining

Op de eerste dag van de lente in 2018 gaven wij de allereerste TeamTraining Communicatie is Alles. Eenentwintig maart was niet alleen buiten de klaslokalen een zonnige dag. Ook in het klaslokaal van Groep 5 van ’t Bolwerk heerste een zonnige sfeer die leidde tot een zeer geslaagde primeur. 

Eveline en ik hadden op weg naar Leiderdorp een behoorlijke dosis “gezonde spanning”. Want na de succesvolle pilot van het lesprogramma voor de leerlingen van Groep 8, gingen we nu met vijftien volwassenen aan de slag. En dat is toch weer helemaal anders. Maar voordat we verder gaan eerst een vraag die je jezelf misschien stelt.

Waarom eigenlijk een teamtraining Communicatie is Alles?

Focus is belangrijk dus waarom nog een product maken als het lesprogramma al zoveel werk is? Nou, dat zit zo. Eén van de eerste gesprekken die ik buiten m’n “inner circle” voerde was met Henk Lardee. Hij kan met veel passie vertellen over het onderwijsvak en heeft een heldere en stevige visie leerde ik al snel.

Het boek Communicatie is Alles en matching Postits

Hij vond het initiatief om leerlingen de basisvaardigheden van persoonlijke communicatie bij te brengen heel goed. Maar, voegde hij eraan toe, als je het die kids gaat leren, moet je ook aan de slag met de leerkrachten. Want binnen elk schoolteam zijn er problemen die je heel goed kunt oplossen met betere communicatie. Sterker nog een groot deel van de werkdruk die leerkrachten ervaren, komt misschien wel door gebrekkige communicatie.

Dat idee liet me niet meer los. Henk had gelijk, Communicatie is Alles moest een breder programma worden. Extra werk, maar het maakt het belang van het lesprogramma alleen maar groter. Want wat nu als we met dezelfde inhoud inderdaad ook leerkrachten zouden kunnen helpen. Wat zou dat kunnen betekenen voor een school? Zou het team inderdaad beter gaan draaien? Zou het de werkdruk verlagen?

In het eerste kwartaal van 2018 hebben we hard gewerkt om een teamtraining te maken dat we, wederom als pilot, op ’t Bolwerk zouden geven. 21 maart was de eerste studiedag die vrij was en die werd vastgezet. Altijd lekker om een dealine te hebben!

Eef voor de klas

Structuur van TeamTraining Communicatie is Alles

Het lesprogramma voor de leerlingen vormde uiteraard de basis voor wat we met de leekrachten wilden doen. Maar veertien lessen in één studiedag stoppen zou een beetje veel zijn. Comprimeren dus. De teamtraining heeft het volgende doel:

Leerkrachten en docenten (weer) bewust maken van de kracht van persoonlijke communicatie en handvatten geven om de werkdruk te verlagen.

De inhoud van het lesprogramma is voor volwassenen relatief eenvoudig (alhoewel er toch veel aha-momentjes waren;-). Maar wat niet eenvoudig is, is om voortdurend bewust te zijn hoe belangrijk communciatie is bij alles wat je doet. Doel 1 is dus zorgen dat dat bewustzijn terugkomt.

Doel 2 is om handvatten te ontwikkelen waarmee leerkrachten de werkdruk kunnen verlagen. Handvatten die hun basis vinden in betere communicatie uiteraard. Om deze doelstellingen te bereiken heb ik onderstaande structuur ontwikkeld.

Structuur en Flow TeamTraining Communicatie is Alles

Alle hoofdstukken van het boek zijn ingedeeld in een blok hierboven. Zo is het hoofdstuk over de kracht van woorden, onderdeel van het blok “Emotie”.

Ritme van de teamtraining

Wat heel belangrijk is in een training, is ritme. Te lang luisteren naar een persoon en mensen vallen in slaap. Te kort en het wordt onrustig. Ik denk dat we met deze teamtraining het juiste ritme te pakken hebben.

Elk blok bestaat steeds uit de volgende drie onderdelen:

  • Brain Dump
  • Theorie Communicatie is Alles
  • Brain storm

De output uit de Braindump en de Brainstorm plakten we, als Post-ITs, op vier vellen aan de muur.

Lege brainstormvellen voor de teamtraining

Dit wordt vervolgens de input voor een document met aanbevelingen waarmee het team aan de slag kan. Maar dan de belangrijke vraag: hoe ging het?

Reacties van het team ’t Bolwerk

Wij kunnen zoveel zeggen maar het draait natuurlijk altijd om de klant. Dus die laten we graag aan het woord.

Het team bestaat uit vijftien enthousiaste en bevlogen leerkrachten. Mensen met een hart voor het onderwijsvak en liefde voor de leerlingen. Zoals je op veel scholen ziet, zijn het zeer empatische mensen.

Hieronder wat reacties:

“Een communicatiecursus in pocket formaat. We hebben deze dag enorm gewaardeerd.  Vooral zelf in actie komen was fijn. Zo krijg je meer grip op je eigen ontwikkeling.”

Hoe schrijf je goede oudercommunicatie via e-mail
Hard aan het werk voor de schrijfopdracht e-mailcommunicatie aan de ouders.

“Mij heeft het stof tot nadenken gegeven om de manier van contact tussen ouders en leerkrachten vast te leggen. Zodat het voor alle partijen duidelijk is hoe je communiceert over iets. Denk dat het op deze manier werkdrukverlagend is en veel ruis uit de communicatie haalt.”

Communicatie Postits en brainstorm

“Wij vonden de communicatietraining prettig, er heerste een ongedwongen sfeer. Ieder kon zich vrij voelen om te spreken. Rustige presentatie en sprekende voorbeelden.”

En dat is natuurlijk waar je het allemaal voor doet en waarop je hoopt.

Hier stopt de TeamTraining niet

Een groot nadeel van veel trainingen en workshops is dat iedereen enthousiast is, maar vervolgens toch door de waan van de dag wordt opgeslokt. Dat wilden we anders doen.

Onderdeel van de TeamTraining is een document op basis van de BrainDumps en BrainStorms. Op basis van die input pakken wij drie of vier belangrijke punten eruit en voorzien die van de handvatten om ze op te lossen.

Met dit document kan het team aan de slag in het teamoverleg. Ze bepalen hoe ze met bepaalde uitdagingen rondom communicatie om willen gaan. Daarbij gaat het vaak om een verandering in gedrag of een nieuw proces om de communicatie soepeler te laten verlopen.

Iedereen krijgt het boek communicatie is alles
Elke klas ontvangt natuurlijk het boek Communicatie is Alles.

Na een periode van 12 weken komen Eveline en ik weer langs om te evalueren. Welke uitdagingen heeft het team opgepakt? Wie hebben er aan de oplossing voor die uitdagingen gewerkt? Hoe ging dat? Hoe zou Communicatie is Alles verder nog kunnen helpen? Zijn er al uitdagingen opgelost? Op basis daarvan bepalen we eventuele vervolgacties.

Mocht je na dit verhaal denken: “Zo’n teamtraining, dat lijkt me wel wat!”, bel dan even met Paul Neuteboom op 06 4397 5972 of stuur een e-mail aan paul@communicatieisalles.nl.

Een lesprogramma in de markt zetten (Update 1)

Mijn missie is om kinderen stevig in de wereld te zetten en de wereld een beetje beter te maken. Daarvoor heb ik het lesprogramma Communicatie is Alles ontwikkeld. Maar ik heb nog nooit een lesprogramma in de markt gezet dus ik moet alles leren. In deze updates laat ik je een beetje meegenieten.

Hoogtepunt van de week

Ja, laten we gelijk maar bij het mooiste beginnen. M’n post op Facebook over het artikel ‘Hoe m’n beste idee tot leven kwam.’ was een onverwacht hoogtepunt. Natuurlijk had ik wel wat reacties verwacht maar vooral de manier waarop iedereen reageerde was geweldig.

Het gaf me niet alleen heel veel energie maar ook het idee om deze updates te schrijven. Dank je wel lieve mensen!

Facebook Post Communicatie is Alles idee

Lees hier alle commentaren op de post >>

Waarom deze updates?

Ten eerste denk ik dat mensen het leuk vinden om te zien wat erbij komt kijken om een nieuw bedrijfje te starten. De leuke en minder leuke dingen die je daarbij tegenkomt. Het lijkt me dat anderen daar iets aan kunnen hebben. Dus als je een vraag hebt, stel hem gerust in de comments.

En, sowieso voor vrienden en familie die het leuk vinden op de hoogte te blijven natuurlijk.

Gesprekken met de markt

Als je een nieuwe markt betreedt, moet je onderzoek doen. Dat kan achter je schermpje thuis, maar echt leren doe je pas als je mensen spreekt. Dus heb ik de komende maanden elke week drie tot vier gesprekken met mensen uit het vak. Schooldirecteuren van basisscholen voornamelijk maar ook andere specialisten.

Header Montessori Oegstgeest

Deze week was ik op het Montessori in Noordwijk en Oegstgeest. Twee totaal verschillende gesprekken, maar allebei superinteressant. Communicatie is Alles wordt eigenlijk overal heel goed ontvangen. Hier dus ook. Maar in Noordwijk was er veel meer, opbouwende, kritiek dan in Oegstgeest. En daarmee bewijzen deze gesprekken gelijk hun waarde. Eigenlijk op twee manieren.

Eén, als je kritiek krijgt, is het een kans om te leren. Niet dat je zomaar alles klakkeloos moet aannemen natuurlijk. Je moet blijven vertrouwen op je eigen ideeën. Maar, je kunt wel heel goed mixen. Jouw ideeën met de kennis van specialisten uit het vak.

Twee, als de persoon vooral positief is, krijg je ongelooflijk veel energie. Zo’n persoon gaat direct met je meedenken en nieuwe ideeën aandragen waar je iets mee kunt. Waardoor jouw hoofd ook weer ‘aangaat’. Zeer waardevol dus.

Als laatste had ik een gesprek met Peter Pot van Primair Passend Onderwijs Regio Leiden. Een zeer leuke man met heel veel ervaring in het primair onderwijs. Idee: ga ook speciale avonden organiseren om ook de ouders aan het begin meer te betrekken bij Communicatie is Alles.

En dat is een goed idee. Want de olievlekwerking richting de ouders is een belangrijk onderdeel van de methode. Daarom sturen we ook een e-mail naar de ouders na elke les. In die e-mail de vraag om het hoofdstuk te lezen en hun kind te helpen met de thuisopdracht.

Toeval bestaat niet

Toen ik weg liep bij Peter, kwam ik een vriendin tegen waarmee ik app-contact had maar nog geen afspraak. Gelijk twintig minuten staan praten natuurlijk, vier nieuwe contacten gekregen en direct een afspraak gemaakt. Zo leidt het één tot het ander. Een beetje buiten komen is dus op vele manieren nuttig.

Werken aan het boek

Ik ben de laatste vier weken druk bezig geweest om de tweede druk van Communicatie is Alles af te maken. Twee nieuwe hoofdstukken geschreven, fouten eruit,  nieuwe afbeeldingen laten maken en ga maar door. Grote klus maar het gaat de goede kant op. De tekeningen in het boek zijn trouwens gemaakt door Wilma Fransen. Iedereen vraagt dat, dus leuk om te weten.

En, Mirjam van der Loo heeft me donderdag haar redactieslag gestuurd. Dank, dank, dank! Daar ga ik mee verder na het schrijven van dit blog;-).

Redactieslag Communicatie is Alles
Nieuw hoofdstuk over smartphones en social media. Veel verse foutjes:-)

Werken aan de TeamTraining

Verder zijn Eveline en ik hard bezig met het ontwikkelen van de TeamTraining. Over twee weken geven we die op ’t Bolwerk in Leiderdorp aan zo’n twintig leerkrachten. Het doel van de training is om ook de leerkrachten meer inzicht te geven in hun communicatie. Want zij communiceren ontzettend veel met ouders, leerlingen en binnen het team. Als je al die communicatie ook maar iets verbetert, helpt dat enorm met de werkdruk. Eveline heeft daar een goed stuk over geschreven op dit blog. Betere communicatie als oplossing voor werkdruk in het onderwijs >>

Samenvattend

Een mooi weekje waarin we heel veel hebben gedaan. Ik heb nog lang niet alles benoemd en ook nog niet iedereen die meewerkt genoemd. Maar dat ga ik zeker doen in de volgende updates.

Hoe m’n beste idee tot leven kwam

Oké, het is zover. Na een jaar lang werken aan het beste idee wat ik ooit heb gehad, is het nu tijd om uit de kast te komen. En alhoewel ik er heel veel tijd in heb gestoken, en anderen met mij, is het maar de vraag of het gaat lukken. Maar het idee moet slagen, het is te belangrijk om te falen. 

Je vraagt je natuurlijk af, waar heeft ‘ie het over? Wat is dat idee? Ik neem je even mee naar het jaar 2007. Ik zat met m’n dochters aan tafel en legde iets uit over communiceren. Iets simpels als, ik luister naar jou en dan luister jij naar mij. Toen de kids later die avond op bed lagen, kreeg ik m’n beste idee tot nu toe.

Ik bedacht me die avond dat het toch bovengemiddeld vreemd is dat er op de basisschool geen lessen zijn over persoonlijke communicatie. Terwijl goede persoonlijke communicatie een voorwaarde is voor een gelukkig en succesvol leven.

CommunicatieToppers in Leiderdorp
De allereerste lichting CommunicatieToppers in Leiderdorp

Want wat is belangrijker in het dagelijks leven? De exacte datum van de slag bij Waterloo of, snappen dat goed luisteren een wereld van verschil maakt in je communicatie? Ik denk het laatste. Want menig relatie houdt stand door goede communicatie. En goed samenwerken binnen een team kan ook niet zonder logische dialogen of stevige discussies. Maar waar leer je dat? In ieder geval niet op de basisschool.

Aan de slag of toch niet
Ik had een aantal keuzes. Niets doen en m’n ideeën voor mijzelf houden. Het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen bellen en het idee voorleggen. Of, zelf een lesprogramma schrijven voor het primair onderwijs. Ik besloot het laatste te doen.

Dat ging alleen niet zo heel erg vlot. Ik was net drie jaar aan boord bij Blinker (nu Spotler). Dat bedrijf groeide als kool en dus bleef er niet genoeg tijd over om het lesprogramma te ontwikkelen. Wel begon ik aan een document met de naam “Communicatie is Alles”. Daarin legde ik al m’n ideeën vast.

Fast forward van 2007 naar 2017
Het is januari en ik besluit dat dit het moment is om het programma vorm te geven. Ik maak een plan en werk de inhoud van “Communicatie is Alles” iets verder uit. Met dat document ga ik langs bij een aantal bevriende leerkrachten en directeuren van basisscholen.

M’n belangrijkste twee vragen zijn: 1. Wat vind je van het idee? en 2. Is er al zoiets? Tot m’n vreugde en ook een beetje verbazing vinden ze het een geweldig idee en Nee, er is niet zoiets. Er zijn wel veel programma’s die pesten moeten tegengaan. Maar geen enkele stelt “Persoonlijke Communicatie” centraal. Dit geeft me het vertrouwen om er werkelijk veel tijd te gaan besteden in 2017.

Q1 2017 – Versie I
In het eerste kwartaal werk ik het volledige document uit. Het bevat het waarom, de structuur en inhoud van de lessen en al m’n gedachten om het in de markt te gaan zetten. Een soort braindump dus. Dit document stuur ik eind maart naar dezelfde groep mensen en spreek met ze af. Ze geven me goede feedback maar zeggen vooral dat dit een prima basis is. Ik ga verder met versie II.

Schetsen voor het boek

Q2 2017 – Versie II
Alle feedback zet me aan het denken over de structuur. Ook wordt me duidelijk dat alleen een boekje maken niet voldoende is voor een lesprogramma. Je hebt een handleiding nodig voor de leerkracht en werkvormen voor tijdens de lessen. Ook besluit ik dat een presentatie voor het Digibord ideaal is om leuke foto’s, tekeningen en video’s te laten zien. De klus wordt alleen maar groter dus.

Met één van de leerkrachten, Eveline Vlasveld, werk ik steeds nauwer samen. Zij geeft les op ’t Bolwerk in Leiderdorp. We krijgen toestemming om een pilot te doen op die school. Dat is super want het geeft een deadline. Vijftien september start het lesprogramma in Groep 8.

Q3 2017 – Versie III
Dat betekent wel dat de derde versie helemaal klaar moest zijn. Het idee in inmiddels uitgegroeid van een simpel boekje met wat handig tips over persoonlijke communicatie tot:

  • Het boek Communicatie is Alles
  • Het oefenboekje met de werkvormen voor de leerlingen
  • Een handleiding voor de leerkracht
  • Een presentatie voor het Digibord met notities voor de leerkracht
  • E-mailcommunicatie om de ouders te betrekken

En al die middelen moeten klaar voor de pilot. Maar hoe groot een project ook is, als je eenmaal begint, is elke stap er eentje naar je einddoel. Eén van die stappen waren leuke tekeningen voor in het boek. Dus zat ik in Florence met m’n laptop de tekeningen te beschrijven voor Wilma Fransen die de illustraties heeft gemaakt.

Ook de werkvormen waren een klus om te bedenken en uit te werken. Gelukkig kreeg ik ook daar hulp van Eveline en een niewe ster, Fleur Vooijs, tweedejaars PABO-student met een gezonde drang naar perfectie. Toen ook Mirjam van der Loo aanhaakte voor de redactie, wist ik dat het zou gaan lukken.

Een boek?
Dan is daar het mooie moment dat je een doos toegestuurd krijgt met boeken. Honderd stuks van de eerste druk van Communicatie is Alles. Ineens ben je een schrijver. Een schrijver van een lesmethode om kinderen de basisvaardigheden van persoonlijke communicatie te leren en ze zo stevig(er) in de wereld te zetten.

Boek Communicatie is Alles

[Voordat de wereld over me heen valt, het shirt van Ajax wordt vervangen (sorry Ajax fans). De nieuwe club wordt Cletz United. Ook worden de karakters een betere afspiegeling van onze multiculturele samenleving]

Oké, vraagt je misschien af waarom een boek, scholen gaan toch over op digitaal? De belangrijkste reden voor een boek is de olievlekwerking die ik graag wil veroorzaken. De leerlingen nemen het boek mee naar huis. Daar ligt het op tafel en is toegankelijk geschreven. Niet alleen voor de leerlingen maar ook voor de ouders.

Door middel van een e-mail na de les vragen we de ouders om het hoofdstuk samen met hun kind te lezen. Zo bereikt het lesprogramma niet alleen de kinderen maar ook de ouders. Misschien zelfs wel een opa of oma.

De eerste les is met trillende handjes
Je kunt maar zenuwachtig zijn:-). Man, wat een stress is het toch als je iets voor de eerste keer doet. De hamvraag voor de pilot is vooral of de stof goed is afgestemd op de leerlingen? De eerste les zullen we dat niet kunnen beoordelen maar toch geeft het een indicatie.

Eveline en ik hebben een duidelijke verdeling gemaakt voor de lessen. Eveline geeft de lessen en ik zit achterin de klas met m’n laptop om aantekeningen te maken. Eventueel kan ik iets aanvullen.

De eerste les is een succes. Je weet niet half hoe leuk het is om kinderen aan de slag te zien gaan met jouw gedachtengoed. Die eerste les legt uit Waarom Persoonlijke Communicatie zo belangrijk is. Het is hartverwarmend om te horen waar de leerlingen gelukkig van worden, “Als m’n ouders met elkaar knuffelen”, of “Als iedereen het goed heeft”.

De eerste les is in ieder geval goed afgestemd op de leerlingen. De kop is eraf.

Evaluatie
Na elke les evalueren we. Passen de presentatie aan, de slide notities, de handleiding en kijken waar het boek beter kan. Al die informatie is input voor de tweede druk van het lesprogramma. Dat komt uit begin maart.

De laatste les was 6 februari 2018. De feedback is nog steeds zeer positief. Zowel de leerkracht als de leerlingen vinden de lessen heel leuk. De hamvraag is daarmee beantwoord, de lessen zijn prima afgestemd op de leerlingen. De ouders zijn ook enthousiast en vinden dat het programma op meer scholen gegeven zou moeten worden.

“De lessen vinden we onwijs waardevol, leuke onderwerpen waar ons hele gezin baat bij heeft, echt top!”

“Ook voor veel volwassenen inderdaad geen overbodige informatie ;). Ik vind het in een prettige stijl geschreven, met duidelijke, relevante voorbeelden.”

Grootste compliment tot nu toe: Pilotschool ’t Bolwerk heeft het lesprogramma aangeschaft voor de nieuwe Groep 8 van komend jaar.

Een nieuwe organisatie

Logo CiA kleur

De pilot geeft het vertrouwen om een nieuwe organisatie te starten. De naam wordt, niet geheel toevallig, “Communicatie is Alles”. Het doel, zorgen dat dit lesprogramma bij elke school in Nederland op het curriculum komt te staan. Eveline is zo enthousiast dat ze aan boord komt.

Het doel van Communicatie is Alles is om lesprogramma’s te ontwikkelen voor elke leeftijd. Niet alleen voor Groep 8 maar ook voor Groep 3 en 5. Natuurlijk ook voor het voortgezet onderwijs in al z’n vormen. En als laatste voor het MBO, HBO en WO onderwijs.

Om dat voor elkaar te boksen, moet er nog heel veel gebeuren. Maar ik heb nog wel een paar ideeën hoe we het voor elkaar kunnen krijgen.

Helemaal tot hier gelezen?
Als je helemaal tot hier gelezen hebt, dank je wel! (Waarschijnlijk ben je m’n vader of moeder:-). Ben je dat niet en heb je vragen over het lesprogramma, stuur me gerust een e-mail: paul@communicatieisalles.nl.